Nên thành lập Công Ty hay đăng ký Hộ Kinh Doanh Cá Thể?
Việc bỏ thuế khoán khiến nhiều cá nhân phân vân không biết nên tiếp tục đăng ký hộ kinh doanh hay thành lập doanh nghiệp. Để đưa ra lựa chọn đúng, bạn cần nắm rõ quy định pháp luật, điểm khác nhau, ưu – nhược điểm của từng loại hình.
1. Quy định về đăng ký doanh nghiệp và đăng ký hộ kinh doanh cá thể
1.1. Thành lập công ty, doanh nghiệp
Doanh nghiệp là tổ chức có tên riêng, tài sản, trụ sở giao dịch và được thành lập theo quy định của pháp luật nhằm mục đích kinh doanh. Đăng ký doanh nghiệp là thủ tục để cá nhân/tổ chức đăng ký một trong các loại hình công ty hiện hành:
-
Công ty TNHH 1 thành viên
-
Công ty TNHH 2 thành viên trở lên
-
Công ty cổ phần
-
Công ty hợp danh
-
Doanh nghiệp tư nhân
Doanh nghiệp phù hợp với những mô hình có quy mô lớn, đa dạng ngành nghề, và mang lại nhiều lợi ích:
-
Có tư cách pháp nhân (trừ doanh nghiệp tư nhân)
-
Được xuất hóa đơn VAT
-
Thuận lợi huy động vốn
-
Hưởng ưu đãi về thuế TNDN, thuế TNCN
1.2. Thành lập hộ kinh doanh cá thể
Hộ kinh doanh phù hợp với quy mô nhỏ, đơn giản, vốn ít như cửa hàng tạp hóa, quán ăn, salon… Thủ tục đăng ký thực hiện tại UBND phường/xã.
2. Phân biệt, so sánh doanh nghiệp và hộ kinh doanh cá thể
Dưới đây là các tiêu chí so sánh quan trọng để lựa chọn mô hình phù hợp.
2.1. Thủ tục đăng ký
-
Doanh nghiệp: đăng ký tại Sở KH&ĐT, hồ sơ phức tạp
-
Hộ kinh doanh: đăng ký tại UBND phường/xã, hồ sơ đơn giản
2.2. Tư cách pháp nhân
-
Doanh nghiệp: có tư cách pháp nhân, được sử dụng con dấu
-
Hộ kinh doanh: không có tư cách pháp nhân, không được dùng con dấu
2.3. Chủ thể thành lập
-
Doanh nghiệp: cá nhân hoặc tổ chức (VN hoặc nước ngoài)
-
Hộ kinh doanh: do cá nhân hoặc hộ gia đình là công dân Việt Nam
2.4. Số lượng đăng ký
-
Cá nhân được mở nhiều doanh nghiệp
-
Cá nhân chỉ được đứng tên 1 hộ kinh doanh duy nhất
2.5. Trách nhiệm pháp lý
-
Doanh nghiệp: trách nhiệm hữu hạn trong phạm vi vốn (trừ DNTN)
-
Hộ kinh doanh: chịu trách nhiệm vô hạn bằng toàn bộ tài sản
2.6. Sử dụng hóa đơn
-
Doanh nghiệp được xuất hóa đơn GTGT
-
Hộ kinh doanh không được xuất hóa đơn VAT, gây hạn chế khi bán cho khách hàng công ty
2.7. Ngành nghề kinh doanh
-
Doanh nghiệp: không giới hạn ngành nghề
-
Hộ kinh doanh: bị hạn chế với vài ngành nghề bắt buộc phải lập doanh nghiệp
2.8. Huy động vốn
-
Doanh nghiệp huy động vốn dễ hơn
-
Hộ kinh doanh chủ yếu dùng vốn cá nhân
2.9. Mở rộng quy mô
-
Doanh nghiệp mở được chi nhánh, VPĐD, điểm kinh doanh, mở rộng ra nước ngoài
-
Hộ kinh doanh không mở được chi nhánh; mở nhiều địa điểm nhưng phải thông báo thuế
2.10. Địa chỉ trụ sở
-
Một địa chỉ có thể đăng ký nhiều doanh nghiệp
-
Một địa chỉ chỉ đăng ký 1 hộ kinh doanh
2.11. Người đại diện
-
Doanh nghiệp có thể có nhiều người đại diện
-
Hộ kinh doanh chỉ có 1 chủ hộ – công dân Việt Nam
2.12. Tên gọi
-
Doanh nghiệp: không trùng nhau trên phạm vi toàn quốc
-
Hộ kinh doanh: không trùng trong cùng xã
2.13. Chế độ kế toán
-
Doanh nghiệp: kê khai thuế định kỳ, lập báo cáo tài chính
-
Hộ kinh doanh: tùy phương pháp nộp thuế (khoán/kê khai)
2.14. Các loại thuế phải nộp
Doanh nghiệp: môn bài – GTGT – TNDN – TNCN
Hộ kinh doanh: môn bài – GTGT – TNCN
Từ 01/01/2026, bỏ hoàn toàn thuế môn bài cho cả hộ kinh doanh và doanh nghiệp.
2.15. Thuế suất
-
Doanh nghiệp: GTGT 8–10%, TNDN 20%
-
Hộ kinh doanh: thuế suất thấp hơn nhiều (GTGT 1–5%, TNCN 0.5–5%)
2.16. Chuyển đổi
-
Hộ kinh doanh có thể chuyển lên doanh nghiệp
-
Doanh nghiệp có thể chuyển đổi loại hình linh hoạt
2.17. Thủ tục giải thể
-
Doanh nghiệp: phức tạp
-
Hộ kinh doanh: đơn giản
2.18. Bảo hiểm xã hội bắt buộc
-
Doanh nghiệp: bắt buộc cho người lao động và người quản lý
-
Hộ kinh doanh: chủ hộ kê khai phải tham gia từ 1/7/2025, khoán từ 1/7/2029
3. Ưu – Nhược điểm
Công ty
Ưu điểm
-
Có tư cách pháp nhân
-
Mở rộng kinh doanh dễ
-
Huy động vốn tốt
-
Xuất hóa đơn VAT
-
Được khấu trừ chi phí, thuế
Nhược điểm
-
Kế toán phức tạp
-
Thuế cao hơn
-
Chi phí nhân sự, BHXH cao
Hộ kinh doanh cá thể
Ưu điểm
-
Kế toán đơn giản
-
Thuế thấp
-
Dễ quản lý
Nhược điểm
-
Không có tư cách pháp nhân
-
Không xuất hóa đơn VAT
-
Khó mở rộng, khó vay vốn
-
Chủ hộ chịu trách nhiệm vô hạn
4. Bỏ thuế khoán: Nên chọn hộ kinh doanh hay doanh nghiệp?
Theo lộ trình:
-
1/6/2025: hộ kinh doanh doanh thu ≥ 1 tỷ/năm được khuyến khích chuyển sang kê khai
-
1/1/2026: bỏ hoàn toàn thuế khoán – tất cả hộ kinh doanh phải kê khai
Nhiều hộ lo ngại vì chưa quen kê khai thuế, thiếu chứng từ đầu vào, chi phí kế toán…
Tuy nhiên, hộ kinh doanh có thể thuê dịch vụ kế toán chỉ 500.000–600.000đ/tháng để giảm rủi ro.
Vậy nên chọn mô hình nào?
Nên thành lập doanh nghiệp nếu:
-
Kinh doanh đa ngành
-
Bán cho khách hàng doanh nghiệp
-
Cần xuất hóa đơn VAT
-
Muốn mở rộng quy mô và huy động vốn
Nên đăng ký hộ kinh doanh nếu:
-
Quy mô nhỏ, vốn ít
-
Bán lẻ, dịch vụ nhỏ lẻ
-
Không cần xuất hóa đơn VAT
-
Không có nhu cầu mở rộng lớn
